Germany

Niemcy są największą gospodarką Unii Europejskiej i jednym ze światowych liderów pod względem poziomu dobrobytu społeczeństwa. RFN należy do G7, NATO i strefy Schengen oraz zajmuje czołowe miejsca w międzynarodowych rankingach dotyczących jakości edukacji, opieki zdrowotnej i rozwoju infrastruktury. Życie w Niemczech przyciąga Ukraińców stabilną gospodarką, szerokimi możliwościami zatrudnienia oraz rozwiniętym systemem zabezpieczenia społecznego.

W tym artykule opowiadamy, dlaczego Ukraińcy wybierają Niemcy jako miejsce przeprowadzki, jakie są zalety i wady życia w tym kraju, ile kosztuje utrzymanie rodziny, jakie są drogi emigracji do Niemiec i które miasta najczęściej wybierają migranci.

Dlaczego Ukraińcy wybierają życie w Niemczech?

Poziom życia w Niemczech jest jednym z najwyższych w Europie. Według danych Numbeo kraj ten zajmuje 8. miejsce na świecie pod względem jakości życia, podczas gdy Ukraina – dopiero 68. Średnia pensja wynosi 4 323 euro miesięcznie, co wielokrotnie przewyższa wskaźnik ukraiński. Ta różnica jest istotnym argumentem dla tych, którzy rozważają przeprowadzkę do Niemiec jako długoterminowy krok.

Niemcy są atrakcyjne dla Ukraińców nie tylko z finansowego punktu widzenia. Państwo zapewnia wysoki poziom bezpieczeństwa socjalnego — według Globalnego Indeksu Pokoju RFN zajmuje 15. miejsce wśród 163 krajów. Służba zdrowia w Niemczech jest uznawana za jedną z najlepszych w Europie: około 87% ludności objęte jest programem obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego, a kliniki wyposażone są w nowoczesny sprzęt. System edukacji również plasuje się w pierwszej dziesiątce najbardziej rozwiniętych na świecie, a studia na państwowych uniwersytetach są dostępne również dla obcokrajowców.

Ponadto rząd RFN aktywnie wspiera integrację migrantów: działają kursy językowe i adaptacyjne, a służby socjalne pomagają w znalezieniu mieszkania i zatrudnienia. Niemieckie prawo chroni prawa pracowników zagranicznych na równi z obywatelami lokalnymi, a obowiązkowe ubezpieczenie przewiduje wypłaty nawet w razie wypadku. Ukraińska diaspora, licząca prawie cztery miliony osób, również pomaga nowo przybyłym w adaptacji, zapewniając wsparcie informacyjne i finansowe.

Wady życia w Niemczech

Pomimo licznych zalet, warto również z wyprzedzeniem wziąć pod uwagę wady życia w Niemczech. Jedną z najczęstszych skarg jest skomplikowany i rozbudowany system podatkowy. W kraju obowiązuje skala progresywna, gdzie maksymalny podatek dochodowy sięga 45%, a minimalny — 14%. Dodatkowo od zarobków potrącane są składki na ubezpieczenie zdrowotne (14,6%), emerytalne (18,7%), ubezpieczenie od bezrobocia (3%) oraz składka na wypadek konieczności opieki (2,55%). Dla migrantów, którzy przyzwyczaili się do mniejszych potrąceń, stanowi to odczuwalny cios dla budżetu.

Poważnym problemem są długie kolejki do lekarzy specjalistów: czasami trzeba umówić się na wizytę z 3-4-miesięcznym wyprzedzeniem. Podobna sytuacja ma miejsce w niektórych przedszkolach oraz w przypadku usług opiekunów dla osób starszych. Podstawowe ubezpieczenie zdrowotne nie obejmuje usług stomatologicznych — za nie trzeba zapłacić osobno.

Trzeba też przyzwyczaić się do pewnych specyficznych warunków życia. Transport publiczny i kolejowy jest znacznie droższy niż poruszanie się własnym samochodem. Autostrady, mimo doskonałej jakości, często są utrudnione przez prace remontowe z kilometrowymi objazdami. Sieć komórkowa i internet działają niestabilnie w niektórych regionach, a płatności bezgotówkowe wciąż nie są akceptowane wszędzie. Zmiana zawodu w Niemczech jest trudna: wcześniejsze doświadczenie i osiągnięcia często nie są brane pod uwagę przy przejściu do nowego miejsca pracy, a karierę trzeba praktycznie budować od zera. Czas wolny w dni powszednie i weekendy upływa spokojnie — burzliwe rozrywki nie są tu w zwyczaju, a Niemcy wolą spędzać wolny czas w gronie rodzinnym lub w klubach zainteresowań.

Ile kosztuje życie w Niemczech: koszty mieszkania, żywności i transportu

Koszt życia w Niemczech zależy od miasta i stylu życia, ale ogólnie kraj ten zajmuje 24. miejsce na świecie pod tym względem — czyli jest bardziej przystępny cenowo niż Szwajcaria, Norwegia czy Austria. Średnio wydatki na jedną osobę wynoszą około 977 euro miesięcznie, nie licząc czynszu. Dwuosobowa rodzina wyda około 1 580 euro, a rodzina z dzieckiem — od 2 250 euro miesięcznie.

Największą pozycją w wydatkach jest czynsz. Małe mieszkanie w prowincjonalnym mieście może kosztować od 300 euro, podczas gdy w dużych metropoliach czynsz za trzy- lub czteropokojowe mieszkanie sięga 700–1 000 euro. Średni koszt mieszkania jednopokojowego w kraju waha się w granicach 700–925 euro, a trzypokojowego — 1 300–1 720 euro. Przy wprowadzaniu się do mieszkania zwyczajowo wpłaca się kaucję w wysokości 1–2 miesięcznych czynszów. Opłaty za media wynoszą około 4–5 euro za metr kwadratowy, a w Berlinie gaz, prąd i wywóz śmieci dla dwupokojowego mieszkania to około 200 euro.

Żywność w Niemczech jest w przystępnej cenie, zwłaszcza w dyskontach (Aldi, Lidl, Penny). Podstawowy zestaw (chleb, mleko, jajka, kurczak, warzywa i owoce) będzie kosztował znacznie mniej niż w wielu innych krajach Europy Zachodniej. Posiłki w kawiarniach kosztują od 5 euro za śniadanie do 20 euro za kolację, a w restauracjach — odpowiednio od 8 do 28 euro.

Przejazd środkami transportu publicznego kosztuje średnio 4 euro za przejazd w jednej strefie, ale korzystniejszą opcją jest bilet miesięczny, którego cena zależy od miasta.

Jak wyjechać do Niemiec: opcje na dłuższy pobyt

Emigracja do Niemiec wymaga uzyskania wizy, pozwolenia na pobyt, a w dalszej kolejności obywatelstwa. Procedura rozpoczyna się od zgłoszenia się do placówki dyplomatycznej RFN w kraju pobytu, gdzie należy złożyć wniosek, paszport zagraniczny, zdjęcia, dowody zdolności finansowej oraz polisę ubezpieczeniową. Opłata konsularna wynosi 75 euro dla dorosłych i 37,5 euro dla dzieci. Po wjeździe do kraju należy zwrócić się do Urzędu ds. Cudzoziemców w celu uzyskania zezwolenia na pobyt czasowy, a po 5 latach legalnego pobytu — złożyć wniosek o zezwolenie na pobyt stały (PPZ) o wartości około 150 euro. Obywatelstwo RFN przyznawane jest po 8 latach pobytu, pod warunkiem znajomości języka na poziomie B1, zdania testu naturalizacyjnego oraz braku wyroków skazujących.

Nielegalny pobyt w Niemczech pociąga za sobą poważne konsekwencje: deportację, zakaz ponownego wjazdu oraz grzywny. Nielegalne przekroczenie granicy podlega karze pozbawienia wolności do trzech lat. Pomoc prawna w zakresie imigracji do Niemiec pomoże uniknąć błędów i wybrać optymalną ścieżkę legalizacji. Poniżej omówimy główne podstawy do długoterminowego pobytu.

Zatrudnienie w Niemczech

Zezwolenie na pobyt na tej podstawie wydaje się po przedstawieniu umowy o pracę z lokalnym pracodawcą. W przypadku niektórych zawodów (lekarze, nauczyciele) wymagane jest dodatkowo zezwolenie lub licencja. Pobyt tymczasowy jest wydawany na okres do 3 lat z możliwością przedłużenia o kolejne 2 lata. Minimalne wynagrodzenie w Niemczech wynosi 8,84 euro za godzinę, ale specjaliści z doświadczeniem i znajomością języka zarabiają znacznie więcej: od 2 560 euro dla pracowników handlu detalicznego do 7 210 euro dla lekarzy.

Ukraińcy, którzy nie mają kwalifikacji i nie znają języka, mogą liczyć na stanowiska w logistyce, produkcji lub w sektorze usług z wynagrodzeniem w wysokości 1 800–2 200 euro. Aby wejść na rynek pracy dla wykwalifikowanych pracowników, konieczna jest znajomość języka niemieckiego przynajmniej na poziomie B1–B2, a w przypadku zawodów regulowanych — nostryfikacja dyplomu (procedura trwa około 3 miesięcy).

Niebieska karta UE

Niebieska karta UE — specjalne zezwolenie dla wysoko wykwalifikowanych specjalistów. Aby ją otrzymać, należy potwierdzić posiadanie odpowiedniego wykształcenia i/lub doświadczenia zawodowego w poszukiwanej specjalności. Dokument wydawany jest na 4 lata lub na okres obowiązywania umowy o pracę. Zaletą tego statusu jest to, że stały pobyt można uzyskać już po 21 miesiącach pracy, pod warunkiem wystarczającego poziomu znajomości języka niemieckiego.

Dodatkową zaletą jest możliwość wyjazdu do Niemiec z rodziną: członkowie rodziny posiadacza Niebieskiej Karty mają prawo do przeprowadzki i natychmiastowego zatrudnienia bez oddzielnego zezwolenia na pracę. To sprawia, że program ten jest jednym z najbardziej atrakcyjnych dla wykwalifikowanych specjalistów z Ukrainy.

Studia w Niemczech

Zezwolenie na pobyt w celu podjęcia studiów wydaje się na podstawie przyjęcia do uczelni na terenie RFN. Zezwolenie tymczasowe obowiązuje do zakończenia studiów i jest wydawane początkowo na rok z możliwością przedłużenia. Po ukończeniu studiów student otrzymuje pozwolenie krótkoterminowe (na 18 miesięcy) na poszukiwanie pracy, które po zatrudnieniu należy wymienić na odpowiednie pozwolenie na pracę.

Studia na państwowych uniwersytetach w Niemczech są w większości bezpłatne, co znacznie zmniejsza obciążenie finansowe migrantów. Kandydaci z Ukrainy zdają egzaminy wstępne i ubiegają się o pozwolenie na pobyt w celach edukacyjnych. Ta podstawa daje możliwość nie tylko uzyskania europejskiego dyplomu, ale także pozostania w kraju w celu budowania kariery.

Prowadzenie działalności gospodarczej w Niemczech

Zezwolenie na pobyt dla osób samozatrudnionych wydaje się na okres do 3 lat, pod warunkiem posiadania projektu biznesowego i potwierdzonych zasobów finansowych. Podczas rozpatrywania wniosku brany jest pod uwagę potencjalny wpływ przedsiębiorstwa na gospodarkę Niemiec oraz dotychczasowe osiągnięcia wnioskodawcy. Zezwolenie na pobyt w celu prowadzenia działalności gospodarczej można uzyskać już po 3 latach, pod warunkiem pomyślnego prowadzenia działalności z wystarczającym poziomem dochodów.

Podobne warunki obowiązują dla freelancerów. Rząd niemiecki wspiera przedsiębiorczość poprzez ulgi podatkowe i programy kredytowe. Otwarcie własnej firmy — to jedna z dróg emigracji dla tych, którzy mają doświadczenie w prowadzeniu działalności gospodarczej i są gotowi dostosować ją do wymagań niemieckiego rynku.

Łączenie rodzin w Niemczech

Łączenie rodzin pozostaje jednym z najpopularniejszych sposobów legalnego wyjazdu do Niemiec z rodziną. Po przeprowadzce i rejestracji zaproszeni krewni otrzymują prawo do podjęcia pracy. Okres ważności zezwolenia dla członków rodzin rezydentów nie przekracza okresu ważności zezwolenia sponsora, a dla krewnych obywateli Niemiec wynosi do 3 lat, po czym pojawia się możliwość złożenia wniosku o zezwolenie na pobyt stały.

Tymczasowa ochrona dla Ukraińców w Niemczech

Obywatele Ukrainy, którzy mieszkali na terenie kraju na dzień 24.02.2022 r., mogą uzyskać tymczasową ochronę w Niemczech, przy czym nie jest do tego potrzebna wiza. Procedura jest dość prosta: rejestracja w punkcie pierwszego przyjęcia, uzyskanie zaświadczenia o przybyciu i złożenie wniosku o status ochrony. Wraz ze statusem osoba otrzymuje pozwolenie na pobyt, możliwość pracy, nauki oraz uzyskania świadczeń socjalnych, w szczególności rekompensaty kosztów mieszkania.

Jest tu jednak istotny niuans. Ochrona tymczasowa to właśnie status tymczasowy, który zakłada powrót na Ukrainę po zakończeniu stanu wojennego.

Na jego podstawie nie można na razie uzyskać prawa stałego pobytu ani obywatelstwa. Właśnie dlatego wielu Ukraińców, którzy widzą swoją przyszłość w Niemczech, stara się przejść na inną podstawę pobytu — poprzez zatrudnienie, podjęcie nauki w szkole lub otwarcie działalności gospodarczej.

Najpopularniejsze miasta do przeprowadzki do Niemiec

Wybór miasta to kwestia nie mniej ważna niż wybór podstawy do przeprowadzki. Rynek pracy, poziom wynagrodzeń i codzienne wydatki w różnych regionach RFN różnią się bardzo znacznie. Największe społeczności ukraińskie powstały obecnie w Berlinie, Hamburgu, Dusseldorfie, Stuttgarcie i Dreźnie. Pod względem jakości życia dla obcokrajowców szczególnie wyróżniają się Monachium i Düsseldorf — tutaj transport działa jak w zegarku, a środowisko kulturalne jest różnorodne.

Co prawda Monachium, Hamburg i Stuttgart należą do najdroższych miast w kraju. Na ich tle Berlin wydaje się bardziej przystępny cenowo. A spośród miast o umiarkowanych kosztach życia migranci często wybierają:

• Kolonia — potężne centrum kulturalne i gospodarcze, gdzie ceny mieszkań są niższe niż w stolicy, a ofert pracy jest pod dostatkiem;
• Lipsk — miasto z niskimi czynszami, które aktywnie rozwija się gospodarczo;
• Drezno — tutaj powstała już duża społeczność ukraińska, a koszty życia pozostają umiarkowane;
• Aachen — dobry wybór dla studentów dzięki środowisku uniwersyteckiemu i przystępnym cenom mieszkań;
• Frankfurt nad Menem — finansowa stolica RFN, gdzie wysokie pensje są w stanie pokryć wyższe koszty życia.

Emigracja do Niemiec wymaga czasu na przygotowania, ale procedury legalizacji są tu przejrzyste, a system wsparcia dla migrantów — jeden z najlepiej rozwiniętych w Europie. Jak wyjechać do Niemiec przy minimalnym ryzyku — zależy przede wszystkim od wybranej podstawy, znajomości języka i gotowości do życia zgodnie z lokalnymi zasadami.